Turki - straże grobowe w powiecie przeworskim,dokumentacja zwyczaju 23-05-2012 04:00

W ramach projektu „Turki – straże grobowe w powiecie przeworskim, dokumentacja zwyczaju”, w niedzielę 20 maja, na przeworskim Rynku, odbyła się „Powiatowa Parada Turków” – zjazd oddziałów turków z terenu powiatu.

Uroczystość rozpoczęła się od mszy św. odprawianej w kościele Bazylice p.w. Ducha Św. w Przeworsku. Następnie 13 oddziałów turków przeszło defiladą na Rynek, gdzie po odebraniu meldunku, odegraniu polskiego hymnu i po wręczeniu pamiątkowych statuetek i albumów „Nasze turki” na ręce komendantów oddziałów i kapelmistrzów orkiestr, przez Panią Dyrektor Muzeum w Przeworsku – Bożenę Figielę i Starostę Przeworskiego – Zbigniewa Kiszkę, rozpoczęły się pokazy musztry paradnej. Wystąpiły oddziały z następujących miejscowości: Ujezna (pod dowództwem komendanta Jana Wilka), Sieniawa (komendant Grzegorz Siry), Tryńcza (komendant Ryszard Jędruch), Świętoniowa (komendant Andrzej Mirek), Gorzyce (komendant Adam Szwacz), Jagiełła (komendant Grzegorz Drzystek), Gniewczyna Łańcucka (komendant Grzegorz Rybak,) Gniewczyna Tryniecka (komendant Dariusz Dąbrowicz), Grzęska (komendant Edward Mach), Gorliczyna (komendant Roman Morawski), Dębów (Grzegorz Zardzewiały), Żurawiczki (komendant Andrzej Szczepański). Jako ostatni wystąpił oddział turków z Przeworska na czele z komendantem Dariuszem Malikiem. Poszczególnym oddziałom towarzyszyły lokalne orkiestry dęte: Tryniecka Orkiestra Młodzieżowa z Tryńczy pod kierownictwem Edwarda Myłka, orkiestra z Gniewczyny Łańcuckiej - pod kierownictwem Piotra Chmury, Gminna Orkiestra Dęta z Krasnego - pod kierownictwem Lesława Macha, strażacka orkiestra dęta ze Świętoniowej (kierownik Stanisław Rosół), parafialne orkiestry dęte z  Dębowa i Jagiełły. Imprezę poprowadzili: Katarzyna Ignas z Muzeum w Przeworsku, autorka albumu „Nasze turki” oraz powiatowy komendant turków – Jan Wilk z Ujeznej.

Celem projektu „Turki – straże grobowe w powiecie przeworskim, dokumentacja zwyczaju” publikacja efektów dokumentacji i popularyzacja aktualnegostanu zwyczaju wielkanocnych straży grobowych (zw. "turki"), występującego w szesnastumiejscowościach powiatu przeworskiego, w woj. podkarpackim. Zwyczaj ten kultywowany jest od  XVIII w., najstarszy przekaz źródłowy pochodzi z 1760 r.

Współorganizatorami w realizacji zadania są: Starostwo Powiatowe w Przeworsku, Urząd Miasta Przeworsk, Urząd Gminy Tryńcza, Urząd Gminy Gać, Urząd Miasta i Gminy Sieniawa, Urząd Gminy Zarzecze.

 Efektami projektu oprócz „powiatowej parady turków” są:

- publikacja książkowa – album zawierający tekst – studium etnograficzne zwyczaju, wybrane fotografie archiwalne turków i współczesną dokumentację fotograficznąturków z lat 2009-2012,

- prezentacja multimedialna dołączona w formie płyty DVD do wydawnictwa (zapis filmowy wybranych elementów obrzędu – asysta podczas rezurekcji, obsługa mszy św., przemarsze i pokazy musztry paradnej),

- wystawa fotograficzna w Galerii „Magnez” przy Muzeum w Przeworsku, na której zaprezentowane zostaną wybrane fotogramy. Wystawę będzie można obejrzeć również
w okresie od czerwca do września 2012 r. w: siedzibie Urzędu Miasta w Przeworsku, Galerii „Pod Aniołem” w Tryńczy, Pałacu Dzieduszyckich w Zarzeczu, siedzibach Gminy Przeworsk i Gminy Gać oraz w Galerii „Pod Kapeluszem” w Sieniawie.

 

 Autorem fotografii jest pracownica Muzeum w Przeworsku Jolanta Sagan-Thomas.